تعیین دوز مصرفی وارفارین و پلاویکس

منتشر شده در
بروز شده در

تعیین دوز مصرفی وارفارین و پلاویکس

تعیین دوز مصرفی داروهای ضد انعقادی با توجه به ژنتیک هر فرد

Warfarin and Plavix Therapy and the Genotypes

 

تعيين دوز مصرفي وارفارين جهت بيماران با خطر بالاي ترمبوز

مکانیسم عمل وارفارین چیست؟

وارفارين شايعترين ضد انعقاد خوراكي در جهان محسوب مي شود. وارفارین باعث مهار آنزیمی بنام ويتامين K اپوكسيد رودوكتاز ( VKOR )  می شود که در نتیجه آن ویتامین K نیز مهار شده و بدنبال آن فاکتور های انعقادی که موجب لخته شدن خون می شوند مهار شده و خون یا لخته نشده و یا دیرتر لخته می شود به همین دلیل از وارفارین در بیمارانی که جراحی قلبی نموده اند یا سابقه تشکیل لخته خون در دیگر نقاط بدن مثل مغز یا ریه را دارند استفاده میشود. یکی از مهمترین عوارض مصرف وارفارین افزایش شانس خون ریزی های خود بخودی در افراد مصرف کننده آن است و هر فردی باید مقدار مشخصی از این دارو را با توجه به ژنتیک منحصر به فرد خود مصرف نماید،  در ادامه اهمیت تعیین دوز ابتدای مصرف وارفارین توضیح داده می شود

چه ژن ها و عواملی در متابولیسم وارفارین دخیل هستند؟

آنزيمهاي خانواده سيتوكروم (CYP P450 ) P450 که در کبد فعالیت دارند نقش مهمي در متابوليسم داروها بخصوص وارفارين دارند. موتاسيون CYP2C9*2)  و3 CYP2C9* ) ژن اين خانواده باعث كاهش فعاليت در كاتابوليسم وارفارين ميگردد. در نتيجه نياز به مصرف وارفارين كاهش مي يابد. افرادی که موتاسیون های یاد شده را دارند  حساسیت بیشتری به وارفارین نسبت به افراد معمولی داشته و خطر افزایش خون ریزی های خود به خودی در نتیجه مصرف وارفارین نسبت به افراد معمولی در آنها بیشتر است.

موتاسيون آنزيم ويتامين K اپوكسيد رودوكتاز نيزباعث ميشود كه نياز به مصرف وارفارين كاهش يابد زیرا وارفارین باعث مهار این آنزیم شده و کسانی که موتاسیون در آنزیم مذکور را داشته باشند نسبت به افراد معمول حساسیت بیشتری به وارفارین داشته و نیاز به مصرف وارفارین در آنها کمتر از بقیه افراد هست.   

مصرف بيش از اندازه وارفارين در افرادي كه موتاسسيون هاي فوق را دارند باعث افزايش خطر خونريزي خود بخودي ميگردد.  به همين دليل  FDA ژنوتايپينگ و تعيين دوز ابتدایی مصرف وارفارين را براي تمام بيماران قبل از شروع مصرف وارفارين توصيه ميكند.

در بخش مولکولی  آزمايشگاه تخصصی شمسس موتاسيون شايع اين ژن ها قابل بررسي ميباشد، این موتاسیون ها شامل موارد ذیل می باشند:

  1. CYP2C9*2
  2. CYP2C9*3
  3. VKOR G>A

تعيين ژنوتايپ و مقدار دوز مصرفي پلاويكس

یکی دیگر از داروهای ضد انعقادی که در بیماران مصرف می شود کلوپیدوگرل یا پلاویکس بعنوان یک داروي ضد پلاكتي است و جهت   جلوگيري از حمله هاي قلبي در بيماران با ريسك بالای ترمبوز مصرف ميگردد. کلوپیدوگرل یك پیش دارو است که نیاز است در کبد تبدیل به متابولیت فعال دارویي گردد. ژني كه  مكانيسم اين عمل را بعهده دارد CYP2C19  است و  نوع طبيعي آن بصورت CYP2C19*1  نمايش داده مي شود. موتاسيون در اين ژن دو نوع مختلف فنوتيپي ايجاد ميكند.

1)  افزايش فعاليت ژن که به صورت   CYP2C19*17 نمایش داده می شود

2)  كاهش فعاليت ژن که به صورت  CYP2C19*3 و یا  CYP2C19*2 نمایش داده می شود

بيماراني كه الل كاهش فعاليت ژن را دارند، ميزان روتين مصرف دارو در آنها تاثير چنداني نداشته و خطر بيماريهاي ترمبوز در آنها بيشتر است و بايد مقدار بيشتري از دارو و يا از داروهاي جايگزين استفاده نمايند و بالعكس كساني كه الل افزايش فعاليت ژن را دارند ريسك خونريزي خودبخودي در نتيجه مصرف دارو در آنها بالاست و  بايد مقدار كمتري دارو دريافت نمايند.  به همين دليل FDA، ژنوتايپينگ و تعيين مقدار مصرفي پلاويكس را براي تمام بيماران قبل از شروع مصرف پلاويكس توصيه ميكند.

در بخش مولکولی آزمايشگاه تخصصی شمس سه نوع موتاسيون شايع اين ژن ها قابل بررسي ميباشد و بر اساس تشخیص این موتاسیون ها می توان مقدار مصرف پلاویکس را برای هرفرد با توجه به ژنوتایپ اختصاصی آن تعیین نمود